فرهنگ و هنر

بر مبنای «منشور هنر» دچار ممیزی نمی شوید؟

با توجه به واکنش های فراوان به اظهارات اخیر معاونت هنری مبنی بر حمایت از هنرمندانی که صرفاً بر اساس منشور هنری امام خمینی (ره) فعالیت می کنند، این سوال مطرح می شود که منظور از منشور هنری جمهوری اسلامی چیست و آیا خلق اثر هنری؟ بر اساس این منشور آیا محدودیت های عرضه وجود دارد؟

به گزارش نازک نارنجی، چند روز پیش سخنان محمود سالاری – نماینده هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی – با جلوه های فراوان در فضای مجازی منتشر شد. وی این تصور را که به عنوان نماینده هنرمندان شناخته می شود را رد کرد و گفت که نماینده هنرمندان نیست، بلکه نماینده دولت جمهوری اسلامی ایران است و باید دستور کار آن را اجرا کند. این صراحت سخنانی که از زبان سایر مدیران وزارت ارشاد در حوزه کاری آنها شنیده می شد، به دلیل اینکه نقش مخاطبان خاص را روشن می کرد، مورد استقبال عده ای قرار گرفت و عده ای نیز به نقد آن پرداختند، اما حتی در این صورت، این اظهارات یک نوعی اطلاعیه واضح از رویه این کار دستیار هنری محسوب می شود.

سالاری در بخشی از اظهارات خود در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: حمایت ها تنها شامل یک جریان هنری می شود که موجب تقویت منشور هنر جمهوری اسلامی ایران می شود که امام خمینی (ره) بیان کردند. هرکس در این جریان باشد و آن را تقویت کند، قطعا حمایت خواهد شد.

اما منشوری که سالاری از آن صحبت می کند چیست؟

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نازک نارنجی، رهبر انقلاب در سی ام شهریور ماه سال 67 و پس از پذیرش قطعنامه 598 در پیامی خطاب به هنرمندان و خانواده های معظم شهدا، هنر را گرامی داشتند و هنرمندان را به امانت گذاشتند. در بخشی از این پیام معروف به منشور هنر و هنرمندان آمده است:

«تنها هنری که در قرآن پذیرفته شده است، صیقل دادن به اسلام ناب محمدی – صلی الله علیه و آله – اسلام ائمه هدی – علیهم السلام – اسلام فقرای درد و رنج است. اسلام پابرهنه ها، اسلام کتک خوردگان تاریخ تلخ و ننگین محرومیت، این هنر زیبا و ناب است که سرمایه داری مدرن و کمونیسم خون آشام را در هم می کوبد و اسلام رفاه و تجمل، اسلام التقاط، اسلام سازش و سازش را نابود می کند. تواضع، اسلام مرفهان و بی دردسر و در یک کلام «اسلام آمریکایی».

هنر مکتب عشق نقاط کور مشکلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و نظامی را نشان می دهد. هنر عرفان اسلامی تصویری زنده از عدالت و شرف و انصاف و تصویر تلخ گرسنه و خشمگین قدرت و پول است.

هنر جایگاه واقعی آن، تصویر زال سفطانی است که از مکیدن خون فرهنگ راستین اسلام، فرهنگ عدالت و طهارت لذت می برد. تنها باید بر هنر آموختن نحوه مبارزه با جهانی گرایان شرق و غرب، به ویژه آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی تمرکز کرد.

هنرمندان ما اگر مطمئن باشند که مردمشان بدون وابستگی به دیگران فقط در چارچوب مکتب خود به زندگی جاودانه دست یافته اند، می توانند بدون نگرانی مسئولیت و اعتماد خود را بسپارند. هنرمندان ما قبل از دفاع مقدس اینگونه بودند تا اینکه به سوی مردم شتافتند. و برای خدا و عزت و سعادت قوم خود جنگیدند; و در راه پیروزی اسلام عزیز همه مدعیان هنر بی درد را رسوا کردند. (صحیفه امام، ج 21، ص 145 و 146)

در این پیام به نکاتی که در برخی محصولات هنری وجود دارد پرداخته شده و آثار هنری و فرهنگی بسیاری بر اساس حل معضلات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی – چنانکه در پیام بنیانگذار انقلاب آمده است – خلق شده است. اما سوال اینجاست که تشخیص و تبیین موضوعات مطرح شده در این منشور بر عهده کیست و سلیقه چیست؟ چرا که برخی از هنرمندان بر این باورند که کاری که برای ارائه به مخاطب انجام می دهند مبتنی بر نگاه انتقادی به سمت و سوی عدالت خواهی است، اما ناظران تعبیر دیگری دارند و آنچه را که در جهتی مثلاً «نقد اجتماعی» با آن می آفرینند. عناوینی مانند تهمت.

موضوعی که در گفت وگوی نازک نارنجی با مدیرکل هنرهای نمایشی نیز به آن پرداخته شد. کاظم نظری گفت: «هر بازی که از نظر انقلاب، نظام، کشور، مسائل اجتماعی و… مطابق با قوانین جمهوری اسلامی باشد، قابل برگزاری است».

اما مصداق نگاه سلیقه ای به آنچه در منشور هنری آمده است این است که نظر در پاسخ به این که نگاه سلیقه ای به شورای حاکمیتی وجود دارد و نمایشی می تواند نقد مفیدی از منظر حاکمیت داشته باشد. کارگردانی کرده و از دیدگاه شورای مدیریت یک نمایش سیاه تلقی شود، با تاکید بر این که چون این نوع نگاه قضاوتی از سوی هنرمندان است، گفت: برخی از نمایش ها مربوط به نیازهای فرهنگی جامعه ما نیست. هر تهیه کننده ای محصول خود را به خریدار عرضه می کند حال اگر محصولی خریدار نداشته باشد اداره کل هنرهای نمایشی به عنوان نهادی که از تئاتر حمایت می کند و امکاناتی مانند محل اجرا، نیروی انسانی و … را در اختیار می گذارد، نمی تواند باشد. گفت که این کار جوابگوی نیازها نیست در حال حاضر جامعه؟ چون هنرمند به دنبال اجرای متن مورد علاقه خود است، به نیاز جامعه توجهی نمی کند.

انتهای پیام

دکمه بازگشت به بالا