فرهنگ و هنر

ایرانی شناخته‌شده در جهان و ناآشنا در ایران!

محمود جعفری دهقی می گوید: نظام گنجوی امروز در جهان ناشناخته است. ایرانیان باید بزرگان خود را بشناسند و به دنیا معرفی کنند.

این استاد دانشگاه تهران و رئیس انجمن ایران شناسی در پاسخ به پرسش نازک نارنجی از شاعر در روز بزرگداشت سرباز گنجوی، متن زیر را بیان کرد:

نظامی گنجوی یکی از مشهورترین و در عین حال یکی از مهجورترین شاعران ماست. این جهل نظامی پارسی از کجا آمده است؟

حکیم نظامی را اهل ادب چه ایرانی و چه غیر ایرانی رها نکردند. البته از زندگی او اطلاع چندانی در دست نیست. این شناخت اندک از زندگی او از شعرهای او سرچشمه می گیرد. از جمله اینکه مادرش به نام «رئیسه» از اشراف بود و نظامی به دلیل تمکن مالی، علوم رایج زمان خود را فرا گرفت. به گفته وی، پدرش نیز مانند فردوسی، کشاورز بود و دارایی های فراوانی بود و او در شعر لیلی و مجنون به این نکته اشاره می کند و به پدرش چنین اشاره می کند:

“کشاورز خوب پارسی زاد/ اوضاع اعراب را خیلی آرام به یاد می آورد”

اما همانطور که اشاره کردید این شاعر بزرگ برای خیلی ها چندان شناخته شده نیست. این به این دلیل است که در جامعه ادبی ما کم کار شده است. در خارج از ایران، ایران شناسان نظامی را می شناسند. همانطور که می دانید شاهکار نظامی «خمسه» یا مثنوی «پنج گنج» است که از دیرباز در جهان شهرت داشته است. در انگلستان، سر ویلیام جونز برای اولین بار ارتش را به اتحادیه اروپا معرفی کرد. “مخزن اسرار” توسط ناتانیل بلند در سال 1844 به انگلیسی و توسط رنت ورش در سال 2005 و توسط عبدالنعیم محمد حسنین از مصر به عربی به انگلیسی ترجمه شد. «لیلی و دیوانه» توسط جیمز اتکینسون در سال 1832 به انگلیسی، و رودل سیلپکه در سال 1963 به آلمانی و عبدالنعیم محمد حسنین از مصر به عربی، هون نین به چینی و خانم خانم به زبان انگلیسی ترجمه شد. آمیکو اوکادا به ژاپنی. «الکساندر نامه» توسط هنری ویلبرفورس کلارک در سال 1881، پیتر چلکوفسکی در سال 1977، اسپرینگر اتریشی در سال 1851، فردریش روکرت در سال 1823 به آلمانی، یوجین برتلز به روسی و آمیکو اوکادا به ژاپنی به انگلیسی ترجمه شد. «خسرو و شیرین» توسط الکساندر راجرز و رابرت گریفیث در سال 1889، یوهان کریستف بورگل در سال 1980، سپس به آلمانی، پائولو اسراتی به ایتالیایی، ماگالی تودوآ به گرجی و آمیکو اوکادا به ژاپنی به انگلیسی ترجمه شد. «هفت فیگور» توسط جولی اسکات میثامی، استاد دانشگاه آکسفورد، یوجین برتلز به روسی و الساندرو باوزانی به ایتالیایی به انگلیسی ترجمه شد. بنابراین می بینید که یک نظامی در جهان امروز ناشناخته است. ایرانیان باید بزرگان خود را بشناسند و به دنیا معرفی کنند.

جایگاه نظامی در شعر و داستان ما چیست؟

حکیم نظامی شیوه های داستان نویسی را به اوج خود می رساند. او صاحب سبک است. غزلیات و اشعار عاشقانه او یکی از شاهکارهای ادبی جهان است. استعاره ها و استعاره هایی که در شعرهایش به کار می برد بسیار بدیع و هنرمندانه است. به همین دلیل است که تصویرسازی‌ها و فانتزی‌های او که ماهیت و شخصیت شخصیت‌هایش را به تصویر می‌کشد، الگویی برای شاعران آن زمان شد که از او پیروی کردند. اصطلاحات علمی به کار رفته در اشعار وی بیانگر تسلط او بر علوم و رشته های مختلف فلسفه، ریاضیات، موسیقی، نجوم و علوم دینی است. اندیشه های عرفانی و فلسفی او را در اشعارش می توان دید. چلکوفسکی نظامی را خالق «نمایشنامه نویسی برای خواندن» توصیف کرد. نوعی بازی که برای خواندن نیست. او می‌گوید که «زنجیره اصلی رویدادها در بازی‌ها، سیستمی است که به دقت برای خواندن متن تنظیم شده است تا پیچیدگی روانی داستان را افزایش دهد.» حیوانات، گیاهان، ستاره‌ها، طلوع و غروب خورشید و غم و اندوه شب بسیار واضح است. او گفت که این کار قدرت او را در تئاتر دوچندان می کند. «نظامی چون آثارش را بر اساس اصول نمایشنامه نویسی تنظیم نمی کرد، محدودیت زمانی و مکانی نداشت و توانست تمام دنیا را روی صحنه و با پیروی از شخصیت هایش شناخته و غیرقابل تشخیص کند. حتی بعد از مرگ در بهشت

ضرورت و اهمیت نامگذاری روزی به نام نظامی و صحبت از این شاعر چیست؟

این یک پیشنهاد بسیار مهم و ارزشمند است و فقط خوب است که در حال حاضر انجام شود.

در آخر می‌خواهم بگویم که باید به بدهای این سرزمین گفت که بروید و از ارتش درس مردم را بیاموزید. نظامی خود پیرو صلح و دوستی است و عمل او پیامی ارزشمند در این زمینه است.

ایرانی شناخته شده در دنیا و نا آشنا با ایران!

محمود جعفری دهقی

انتهای پیام/

دکمه بازگشت به بالا